TARYFY NA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ

TARYFY NA ENERGIĘ ELEKTRYCZNĄ

Taryfy na energię elektryczną obliczają spółki energetyczne. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki może je zatwierdzić lub nie, biorąc pod uwagę „uzasadnione koszty” zakupu tej energii na rynku hurtowym, podatków i opłat oraz marży sprzedawcy. W praktyce taryfy szacowane są w oparciu na średnioważonych cenach energii w kontraktach terminowych na następny rok.

Taryfy na 2026 rok Prezes URE zatwierdził 17 grudnia 2025 roku. Średnia cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych wynosi w nich 495,16 zł/MWh netto, czyli około 50 gr/kWh za samą energię. Do tego dochodzi taryfa dystrybucyjna, która wzrosła średnio o 9,36 procent, opłaty ustawowe, akcyza oraz podatek VAT. Wszystkie ceny podawane przez URE są cenami bez VAT i akcyzy.

Koszt CO2 w rachunku za prąd

Ceny węgla i gazu spalanych w europejskich elektrowniach były istotnym czynnikiem podwyższającym ceny energii na giełdzie w 2022 roku, co przełożyło się na wysokość taryf na 2023 rok. Od tamtej pory ceny na polskiej giełdzie systematycznie spadają, okresowo nawet poniżej kosztów wytwarzania w elektrowniach węglowych, liczonych łącznie z kosztem węgla i uprawnień do emisji CO2. Rośnie bowiem podaż taniej energii z fotowoltaiki i farm wiatrowych, a w godzinach największej produkcji ze źródeł odnawialnych coraz częściej pojawiają się ujemne ceny energii, przy których sprzedający dopłacają kupującym, aby pozbyć się zakontraktowanej energii lub móc nadal produkować.

W Unii Europejskiej, w tym także w Polsce, funkcjonuje System Handlu Uprawnieniami do Emisji (EU ETS), który reguluje emisje gazów cieplarnianych, w tym CO2, w sektorach przemysłowych i energetycznym. Firmy są zobowiązane do posiadania uprawnień do emisji w ilości odpowiadającej ich emisjom CO2. Jeżeli przekroczą swoje limitowane ilości emisji, muszą zakupić dodatkowe uprawnienia.

Koszty tych uprawnień mogą wpływać na ceny energii elektrycznej, ponieważ firmy energetyczne mogą przerzucić te koszty na konsumentów. Jednakże, konkretne koszty CO2 w rachunkach za prąd mogą się różnić w zależności od dostawcy energii, rodzaju umowy (stałe ceny, zmienna cena rynkowa) i innych czynników.

Na rachunek odbiorcy końcowego składa się nie tylko cena samej energii, ale także koszt jej dystrybucji, opłaty ustawowe oraz podatki.

Duże przedsiębiorstwa, zakłady produkcyjne

Dla większości przedsiębiorstw rosnące ceny energii, paliw i surowców energetycznych są barierami komplikującymi funkcjonowanie oraz prowadzenie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na kryzys energetyczny przedsiębiorstwa podniosły ceny swoich produktów i usług. W krótkim terminie przedsiębiorstwa reagują na wysokie ceny energii ograniczeniem produkcji albo przerzuceniem kosztów na końcowe ceny swoich towarów. Dopiero długofalowe podwyżki są motywacją do podjęcia działań inwestycyjnych. Część firm zrealizowało lub planuje inwestycje służące ograniczeniu kosztów nośników energii.

Firmy podejmują różne działania, aby ograniczyć wpływ cen energii na koszty prowadzenia działalności - od poszukiwania tańszych dostawców surowców, materiałów i usług, po wstrzymywanie lub przesuwanie w czasie planowanych inwestycji.

Część przedsiębiorstw zmiany na rynku potraktowała jako impuls do rozpoczęcia inwestycji zmniejszających wykorzystanie energii. Firmy decydowały się na modernizację urządzeń, aby zwiększyć ich oszczędność energetyczną, zaczęły inwestowanie we własne OZE, czy modernizację termiczną budynków. Mniejszą popularnością cieszyło się wprowadzenie cyfryzacji i automatyzacji procesów produkcyjnych, zmiana nośnika energii na tańszy, bardziej lub mniej emisyjny oraz wprowadzenie floty pojazdów elektrycznych.

Skalę problemu widać w cenach, jakie za energię elektryczną płacą same przedsiębiorstwa. Po szczycie z 2023 roku ceny spadły, ale nadal są wyraźnie wyższe niż przed kryzysem energetycznym.

Energia elektryczna to tylko część energii zużywanej w gospodarce. Poniższy wykres pokazuje, które sektory odpowiadają za jej największe zużycie.