Energia Elektryczna
CENY ENERGII ELEKTRYCZNEJ
Ceny energii elektrycznej dla odbiorców końcowych rosną z roku na rok, zarówno w gospodarstwach domowych, jak i w przedsiębiorstwach.
Mechanizmy osłonowe, które od 2022 roku ograniczały wzrost rachunków gospodarstw domowych, zakończyły się 31 grudnia 2025 roku. Od 1 stycznia 2026 roku odbiorcy rozliczają się według taryf zatwierdzonych przez Prezesa URE, bez dopłat z budżetu państwa.
Koniec mrożenia cen. Przez trzy lata ceny energii dla gospodarstw domowych były utrzymywane poniżej poziomu rynkowego, a różnicę pokrywał budżet państwa. W 2025 roku cena mrożona wynosiła 500 zł/MWh. Mechanizm ten wygasł 31 grudnia 2025 roku i nie został przedłużony na 2026 rok.
17 grudnia 2025 roku Prezes URE zatwierdził taryfy na sprzedaż energii elektrycznej dla gospodarstw domowych czterem sprzedawcom z urzędu (PGE Obrót, Tauron Sprzedaż, Enea i Energa Obrót) oraz taryfy dystrybucyjne pięciu największym operatorom sieci. Średnia cena energii w tych taryfach wynosi 495,16 zł/MWh netto, czyli o około 14 procent mniej niż w taryfach na IV kwartał 2025 roku i o około 1 procent mniej niż cena mrożona.
Sama energia to jednak mniej niż połowa rachunku. Taryfa za dystrybucję wzrosła w 2026 roku średnio o 9,36 procent (o około 28 zł/MWh), a opłaty dodatkowe wyszczególnione na rachunku, czyli kogeneracyjna, mocowa, OZE i jakościowa, o około 7,6 procent. W efekcie gospodarstwo domowe w najpopularniejszej grupie taryfowej G11, zużywające średnio 1,8 MWh rocznie, zapłaci miesięcznie o około 3 procent więcej niż w 2025 roku.
Rachunki rosną mimo spadku cen na rynku hurtowym. Średnia cena sprzedaży energii na rynku konkurencyjnym spadła z rekordowych 759,29 zł/MWh w 2023 roku do 458,24 zł/MWh w 2025 roku, czyli o około 40 procent. Odbiorca końcowy tego spadku nie odczuwa, ponieważ rośnie koszt dystrybucji i opłat ustawowych, a wcześniejsze dopłaty z budżetu wygasły.
Rynek energii zorganizowano w taki sposób, aby w pierwszej kolejności do systemu elektroenergetycznego trafiała energia produkowana przez jednostki o najniższym koszcie zmiennym wytwarzania. To reguła „merit order”. Najtańsza jest energia z OZE. Im większe zapotrzebowanie na energię elektryczną, tym więcej coraz droższych jednostek wytwórczych – węglowych i gazowych – angażowanych jest do zaspokojenia potrzeb rynku. Im mniejsze zapotrzebowanie, tym mniej potrzeba pracujących bloków energetycznych. Właśnie dlatego – zgodnie z zasadami rynku – prąd jest najtańszy wówczas, gdy jest najniższe zapotrzebowanie na energię, a cena rośnie wraz ze wzrostem popytu i włączeniem do systemu kolejnych elektrowni.
Giełdowa cena energii na bieżąco jest wyznaczana przez najdroższą jednostkę funkcjonującą w systemie, czyli przez tzw. cenę krańcową. Energia w szczycie zapotrzebowania (peak) jest więc droższa niż poza szczytem (off-peak). Elektrownie konwencjonalne (węglowe i gazowe) mogą dostosowywać swoją produkcję do popytu oraz warunków rynkowych w ramach swych technicznych możliwości. Podaż energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych jest zależna wyłącznie od warunków atmosferycznych – kiedy zachodzi słońce lub ustaje wiatr, źródła OZE w Polsce przestają produkować prąd, więc muszą zostać zastąpione przez elektrownie węglowe i gazowe.
Najtańszymi jednostkami wytwarzającymi energię elektryczną na polskim rynku są odnawialne źródła energii. Koszt inwestycji w ich przypadku jest relatywnie wysoki, jednak sam koszt zmienny produkcji energii pozostaje najniższy. Droższe w zestawieniu są jednostki zasilane węglem brunatnym i kamiennym, elektrownie szczytowo-pompowe, które pełnią również funkcję magazynów energii, oraz jednostki gazowe, w których średni koszt wytworzenia jest obecnie najwyższy.
Na wysokie koszty produkcji energii z węgla kamiennego oraz gazu wpływają zarówno rekordowo wysokie ceny tych surowców, jak i koszty zakupu praw do emisji dwutlenku węgla w systemie EU ETS.
Dzięki mechanizmowi ceny krańcowej w całej Unii Europejskiej promowane są odnawialne źródła energii, które – choć ich funkcjonowanie uzależnione jest od sprzyjających warunków atmosferycznych – stają się bardziej opłacalną inwestycją. Na opłacalności zyskuje również energia jądrowa, mimo kosztów związanych z inwestycją w tę technologię. Uwzględnienie w systemie kosztów wytworzenia najdroższych jednostek sprawia również, że ich funkcjonowanie pozostaje rentowne i nie jest zagrożone. To kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, dopóki elektrownie węglowe nie zostaną zastąpione przez jądrowe i źródła odnawialne.